Eugeniusz Gałat

Pseudonim

Sęp, Franc, Jastrząb, Lis, Wiktor

Stopień wojskowy

Przynależność organizacyjna w okresie powojennym

NSZ

Miejsce pochówku

Cmentarz Rakowicki w Krakowie

Przebieg służby

Korzystał z nazwiska Jan Czerwiński. Wykształcenie 7 klas szkoły podstawowej, 1 rok szkoły handlowej. Pochodził z rodziny patriotycznej. Jego ojciec w czasie okupacji niemieckiej pracownik kolei w Krakowie na stanowisku starszy przetokowy. Po wykolejeniu się niemieckiego wagonu z transportem wojskowym wziął winę na siebie, za co został aresztowany i osadzony w więzieniu św. Michała w Krakowie. Eugeniusz był żołnierzem placówki terenowej NSZ w Kłaju Henryka Budzynia ps. „Raba”. W 1945 działał w oddziale NSZ Bolesława Wróbla ps. „Orzeł”. W skład oddziału wchodzili: Tadeusz Nowak „Gołąb”, Franciszek Garścia „Plus”, Ludwik Nowak, „Kat”, Józef Wróbel, Jan Szczudło „Wiatrowicz” i Konstanty Stanisz „Narcyz”. Grupa „Orła” przeprowadzała głównie akcje o charakterze aprowizacyjnym. Pod koniec 1945 dowódca wraz Gałatem i kilkoma podkomendnymi kontynuował działalność w Raciborzu. 28 listopada 1945 Gałat został aresztowany przez tamtejszy UB. Po przewiezieniu do aresztu WUBP w Krakowie udało mu się uciec 05.02.1946. Powrócił do Kłaja. Wiosną 1946 przybył do Wrocławia, gdzie współpracował z wywodzącymi się z Kłaja i Bochni członkami dolnośląskiego Inspektoratu AK–WiN „Afryka”. Planował również przedostać się na Zachód. Po rozbiciu Inspektoratu przez UB był ścigany przez WUBP Wrocław listem gończym. Powrócił na macierzysty teren, gdzie nawiązał kontakt z odziałem kpt. Jana Dubaniowskiego „Salwy”, do którego przystąpił w czerwcu 1946. Początkowo był szeregowym partyzantem, następnie dowódcą drużyny północnej. Ujawnił się 18.03.1947 w PUBP Bochnia. Zdał karabin szturmowy (StG44) oraz pistolet Walther P38. Po amnestii ponownie w oddziale „Salwy”, objął funkcję zastępcy dowódcy. Po śmierci “Salwy” przejął dowodzenie nad pozostałymi partyzantami. Ujęty 21.11.1947 w Kłaju. Podczas tego zdarzenia został zastrzelony Zdzisław Konieczny „Ryszard”. Gałat wraz z Władysławem Migdałem ps. „Ordon”, który był członkiem jego grupy, po pokazowym procesie wyrokiem WSR w Krakowie z 04.03.1948 zostali skazani na karę śmierci. Wyrok wykonano 11.05.1948 w więzieniu Montelupich w Krakowie. Po wykonaniu kary śmierci zostali oni pochowani wspólnie na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Zarówno przed jak i po zatrzymaniu Eugeniusza Gałata jego rodzinę dotknęły represje. Osadzona w areszcie została matka Stefania, siostra Franciszka oraz brat Zdzisław. W związku z tym, że Eugeniuszowi amputowano nogę na skutek postrzału, siostra zajmowała się nim jako pielęgniarka. Przebywała ona w areszcie śledczym WUBP w Krakowie i została zwolniona bez wyroku. Zdzisław Gałat został zatrzymany 03.11.1947 za jak to określało UB „współprace z bandą”. Miał wówczas 15 lat i uczył się gimnazjum w Bochni. Był przetrzymywany w PUBP Bochnia, skąd zwolniono go 21.11.1947, w dniu schwytania brata. Ponownie zatrzymano go 12.12.1947 i po półrocznym śledztwie skazano na karę 1 roku więzienia. W 1993 Zdzisław Gałat wraz z siostrą Franciszką złożył wniosek do SW w Krakowie o unieważnienie wyroku wydanego przez WSR w Krakowie. Sąd postanowieniem z 07.07.1994 wyrok ten unieważnił.

Więcej informacji

Autor wpisu

Grzegorz Gaweł

Zaproponuj zmiany